YouTube Facebook
Solven oficjalny blog

Zanim powstał pieniądz, czyli co pełniło jego funkcję w przeszłości?

Październik 4, 2017
Ciekawostki

Spis treści:

Historia wymiany towarowej jest niemal tak stara jak dzieje ludzkości. Wraz z wyodrębnieniem się podziału pracy w plemionach pierwotnych pojawiła się potrzeba zawierania przez jego członków różnego rodzaju transakcji, rozliczanych na początku w prosty barterowy sposób. Z czasem jednak metody płatności zaczęły ulegać zmianie i zależały od poziomu rozwoju danego społeczeństwa.

Zacznijmy od początku

Na początku egzystencji na tym świecie ludzie tworzyli plemiona, które same wytwarzały wszystkie niezbędne do przetrwanie produkty. Pierwotnie ich potrzeby były niewielkie – prymitywna broń pozwalała upolować zwierzynę, której mięso zaspokajało głód, a skóra dawała ciepło. Nasi praojcowie nie przywiązywali się do miejsca. Wędrowali tam, gdzie było pożywienie. Z czasem w tych prehistorycznych społeczeństwach nastąpił podział pracy, wraz z którym wyodrębniły się plemiona rolnicze i pasterskie. Zaczęły one gromadzić nadwyżki wytwarzanych przez siebie produktów, a jednocześnie borykać się z brakiem innych. Społeczeństwa zaczęły więc wymieniać się między sobą posiadanym asortymentem. Z czasem jej zakres zaczął być coraz szerszy, pojawiały się nowe profesje, a wraz z nimi towary, które mogły zostać użyte w ramach barteru. Wymiana handlowa pojawiła się zatem dużo wcześniej niż pieniądz – a przynajmniej ten w zbliżonej do obecnej formie.

Barter staje się uciążliwy

W pewnym momencie wymiana towar za towar przestała być efektywna. Pojawiło się zapotrzebowanie na przedmiot, który sam w sobie symbolizowałby pewną wartość i umożliwiłby zawieranie transakcji w sposób mniej skomplikowany niż barter. Wszystko dlatego, że potrzeby ludzi nie zawsze były ze sobą zbieżne, a dodatkowo nie każdy produkt można było w łatwy sposób podzielić. Zauważono jednak, że niektóre dobra są cieszą się większą popularnością od innych. Zazwyczaj były to przedmioty niewielkie, wytrzymałe i łatwe w transporcie i proste do podzielenia na mniejsze części, np. haczyki, metale czy zboże – to właśnie one mogą zostać uznane za pierwsze pieniądze towarowe. W wielu kulturach to konkretny towar uznawany był za walutę. Poza wspomnianym pieniądzem towarowym warto zwrócić uwagę również na tak zwane płacidła, czyli przedmioty symbolizujące określoną wartość. W Chinach były to muszle, w Europie Środkowej toporki, a na Borneo agaty.

Zboże czyli pieniądz?

Około trzy tysiące lat p.n.e. w dorzeczu Tygrysu i Eufratu powstał system walutowy oparty o zboże. Miliony klinowych tabliczek zachowanych z tamtych czasów świadczą o tym, iż każda profesja miała określone wynagrodzenie wypłacane w jęczmieniu. Takie rozwiązanie było bardzo praktyczne. Przede wszystkim zboże było dobrem łatwo dostępnym, z którego wytwarzano podstawowe produkty, takie jak chleb czy piwo (w tamtych czasach jednak służyło przede wszystkim do gaszenia pragnienia). Bardzo łatwo było również określić wartość artykułu wyrażoną w ziarnach zboża, określanego przez Babilończyków i Asyryjczyków szekhlem. To właśnie od tego określenia pochodzi nazwa izraelskiej waluty – szekiel. Również etymologia popularnego przysłowia „pieniądze nie śmierdzą” nie jest związana z bilonem lub banknotem, a bydłem. „Pecunia” oznaczająca pieniądz w wyrażeniu „pecunia non olet” używanym przez rzymskiego cesarza Wespazjana, wzięła swą nazwę od słowa „pecus”, czyli bydło. W dawnych czasach, jeszcze zanim zaczęto bić monety, to właśnie te zwierzęta służyły jako miernik wartości, o czym pisał już o tym już Homer w Iliadzie. Przez tysiące lat ludzie świetnie radzili sobie bez pieniądza, a przynajmniej w zbliżonej do nam znanej formy. Naturalną koleją rzeczy było jednak to, iż wraz z postępem cywilizacyjnym, człowiek znajdzie lepszy środek płatniczy. Przełomem okazały się monety upowszechnione przez Fenicjan. Zanim to jednak nastąpiło ich pierwowzorem były niewielkie kawałki metali – niekoniecznie szlachetnych – na których wybijano prymitywne wzory.

Inne z tej kategorii