YouTube Facebook
Solven oficjalny blog

Kilka słów o początku bankowości

Wrzesień 15, 2017
Ciekawostki

Spis treści:

Potrzeba matką wynalazków – to przysłowie świetnie oddaje genezę powstania banków. Początek instytucji, które dziś generują milionowe zyski, miał miejsce na włoskich ławkach i był rozwiązaniem problemów trapiących miejscowych kupców.

Wszystko zaczęło się we Włoszech

Dwunastowieczne Włochy były rozbite na wiele państewek, spośród których każde posiadało swoją własną armię, flotę, prowadziło niezależną (choć nie zawsze) politykę. Wenecja, Lombardia, Florencja, Genua, to tylko kilka z nich. Każde włoskie miasto-państwo biło swoją własną monetę, nieakceptowalną w innym regionie. Tym samym kupiec, który udawał się z towarem poza granice swojego kraju musiał zapłacić walutą obowiązującą w miejscu sprzedaży wyrobów. Właśnie to rozdrobnienie na Półwyspie Apenińskim dało podwaliny współczesnej bankowości. Już sam przewóz asortymentu przeznaczonego na handel był w ówczesnych czasach ryzykowny, a co dopiero zabieranie ze sobą również pieniędzy, które następnie trzeba było wymienić na obowiązującą w państewku walutę. Napadnięty podróżnik, choć zapewne nie wędrował sam, mógł podczas jednej podróży stracić dorobek całego życia.

Bank czyli ławka

Część rodzin kupieckich znalazła jednak rozwiązanie tego problemu. Zrezygnowali oni z handlu towarem, a rozpoczęli handel walutą. Osoba, którą czekała podróż do innego włoskiego państewka udawała się do takiego bankiera, u którego składał gotówkę. W zamian otrzymywał dokument, który upoważniał go do odebrania pieniędzy w walucie państwa, do którego udawał się kupiec. Dzięki temu nie musiał on podróżować on z tym kruszcem. Pierwsze takie transakcje zawierane były na ławkach i to właśnie od ich nazwy – ławka to po włosku banco – wzięło się określenie instytucji finansowych. Z kolei zaświadczenie wystawiane przez bankiera zaczęto z czasem określać mianem weksla, co z języka niemieckiego oznacza „zmianę” – w tym wypadku jednej waluty na drugą.

Pierwsze banki

Pierwsze banki były spółkami rodzinnymi i rozwijały się w XIII i XIV wieku, przede wszystkim we Florencji. Otrzymywane depozyty lokowano chociażby w produkcję sukna oraz handel. Jeśli z kolei chodzi o banki w formie spółek akcyjnych, to te – co nie powinno dziwić – również wywodzą się z Włoch. W 1407 roku taka instytucja została założona w Genui, w 1587 w Wenecji, w 1593 w Mediolanie. Ścieżką Włochów zaczęły podążać również inne nacje. Wpływ na rozwój finansjery miał także papież. W XV wieku franciszkanin Bernardyn ze Sieny odróżnił „lichwę rzeczywistąod „pozornej” i zaczął zakładać „banki pobożne”. Pod zastaw pożyczały one pieniądze, które następnie trzeba było oddać wraz z odsetkami oscylującymi w granicach 4-10 proc. Takie praktyki nie zostały entuzjastycznie odebrane przez innych zakonników – dominikanów. Spór zakończył papież, który uznał działalność franciszkanów za zgodną z Prawem Boskim.

Pewne jak w banku

Ścieżką Włochów, a raczej należałoby powiedzieć Wenecjan, Florentyńczyków czy Genueńczyków, zaczęły podążać również inne nacje. Rozwój bankowości niósł za sobą jednak również zagrożenia. Jednym z nich były nadużycia wynikające z wypuszczania fałszywych monet. Niezbędne dla banków stały się gwarancje miasta, potwierdzającą autentyczność pieniędzy danej instytucji. Pierwszym publicznym bankiem, który takową uzyskał, a zarazem wymieniał zagraniczne monety był bank w Amsterdamie założony w 1609 roku. Pieniądze składane w nim składane objęte były gwarancją bezpieczeństwa, co dało początek przysłowiu „pewne jak w banku”. Instytucje te zaczęły na masową skalę zajmować się przechowywaniem cudzych pieniędzy. Wymagało to zaufania od osób, które składały w nich depozyt. Wraz z następującymi zmianami, ewolucji ulegały również banki. To co jednak pozostało bez zmian to fakt, iż w dalszym ciągu ich ogromne majątki budowane są na kapitale swoich klientów.

Banki nie powstały jakby się mogło wydawać z chęci zysków. Zanim bankierzy zaczęli wykorzystywać pieniądze swoich klientów do zarabiania i stawiania monumentalnych gmachów mieli za zadanie ułatwić handel między włoskimi państewkami.